حسين مير حيدر
139
معارف گياهى ( فارسى )
است نشاستهاى شكل به شكل استخوان نرم كه چون در آب اندازند سخت مىشود و پس از خشك شدن سفيد و شفاف مىگردد . اين نوع طباشير را در عرف بازرگانى طباشير قلمى نامند و مرغوبيت آن درجه يك است . خردههاى طباشير را كه خوب سفت و منعقد نشده است ، گرفته و مىكوبند و خمير آن را به صورت قرص درمىآورند كه غير شفاف و نرم و شكننده است و در آب حل مىشود و در درجهء دوم مرغوبيت است ، ضمنا در جريان سوزاندن بامبو براى گرفتن طباشير ، قسمتى از گياه و گرههاى گياه مىسوزد و طباشير نيز مىسوزد و به رنگ تيرهاى درمىآيد ، قطعات اينگونه طباشير را نيز جمعآورى كرده كوبيده و خمير مىكنند و از آن قرص مىسازند كه رنگ آنها تيره و گاهى سياه است . اين نوع طباشير خيلى نامرغوب و ارزان است . طباشير مرغوب و درجه يك ، سخت ، قطعات آن زاويهدار ، بسيار شفاف و صاف مانند چينى است ولى نور از آن ردّ نمىشود و رنگ آن سفيد يا سفيد مايل به آبى شيشهاى است ، به آسانى مىشكند و كمى معطّر است . طباشير روغن را جذب مىكند و پس از آن صاف مىشود و نور را عبور مىدهد و اگر بعد از آن از طريق حرارت دادن روغن جذب شده از آن خارج شود ، ساختمان داخلى طباشير ديده مىشود كه در داخل آن رگههايى وجود دارد . از نظر فيزيكى طباشير داراى كمترين ضريب انكسار نور است . و تقريبا از سيليس ساخته شده و همانطورى كه فوقا ذكر شد فقط مقدار كمى از ساير مواد مانند پتاس ، آهك ، آهن و كمى مواد گياهى در آن وجود دارد و قاعدتا چنين مادهاى نمىبايستى آثار دارويى خاصى داشته باشد ولى چينىها ، ايرانىها و اعراب بخصوص چينىها براى طباشير اسرار نهفتهء شفابخشى قائل هستند و معمولا طباشير را در موارد بيمارىهاى به شكل صرع در كودكان و در بيمارىهاى فلج و فلجهاى ناگهانى حاصله از خونريزى مغزى و تشنج ، تجويز مىنمايند . خواص - كاربرد در هندوستان طباشير را محرّك و افزاينده نيروى جنسى اشخاص گرممزاج مىدانند . طباشير هندى يكى از چند مادهاى است كه سابقا در ايران زنان باردار در مواقع ويار مىخوردند ، ولى در حال حاضر در ايران در اين قبيل موارد از تركيبات شيميايى جديد براى رفع ناراحتى ويار استفاده مىشود .